Home

Bomen en klimaat (de les)

Categorie(ën): Klimaat, Ecologie, Thematische lessen, Water

Lees de tekst: Bomen veranderen hun bouw als het lang droog is

In dit onderzoek wil men nagaan in hoeverre de bomen van het tropisch regenwoud, waar het altijd warm en vochtig is, zich kunnen aanpassen als door het veranderende klimaat langdurige droogteperioden ontstaan.

Vragen:

De waargenomen veranderingen: 1/ smallere houtvaten, 2/ het krimpen van sommige weefsels, (waarschijnlijk omdat de watervoorraden daarin werden gebruikt), 3/ het blokkeren van een deel van de houtvaten, 4/ dunnere bladeren.

1. Welke veranderingen zijn te zien als aanpassingen door de boom, en welke simpel als gevolg van watertekort? Beredeneer je antwoord.

2. Over aanpassen gesproken: We zeggen dat iemand zich aanpast aan de weersomstandigheden door zich warmer te kleden of een regenjas aan te trekken. We zeggen ook dat een dier is aangepast aan zijn omgeving, bijvoorbeeld door een schutkleur. Het woord aanpassen heeft in deze twee voorbeelden een verschillende betekenis. Omschrijf het verschil.

3. Welk type aanpassing zijn de beschreven veranderingen bij de tropische bomen?

4. Smallere houtvaten zien we in ons klimaat in het najaarshout. Is dat ook een aanpassing aan watertekort? Leg uit.

5. In het voorjaar vormen bomen in ons klimaat juist wijde houtvaten (voorjaarshout). Hoe ‘weet’ een boom dat er bredere houtvaten nodig zijn?

6. Bomen in het tropische regenwoud vertonen meestal geen duidelijke jaarringen. Leg uit dat dit juist de reden was om dit onderzoek te beginnen.

7. Wilgen en populieren hebben altijd vrij brede houtvaten. Kun je dat verklaren aan de hand van het soort plekken waar ze als regel groeien?

8. De bomen in het beschreven onderzoek leefden twee jaar onder een plastic dak. Betekent dat dat ze helemaal geen water konden opnemen? Het artikel vermeldt niet dat er bomen dood gingen, blijkbaar konden ze toch genoeg water opnemen. Waaruit zouden ze een bepekte hoeveelheid water kunnen krijgen?

9. Het artikel noemt de interactie tussen bomen. Welke rol die speelt in deze omstandigheden wordt niet vermeld (is blijkbaar nog niet onderzocht). Welke vorm van samenwerking zou hier een rol kunnen spelen?

10. Lees over de rol van bomen in de waterkringloop:

Niet alleen in de tropen zijn bomen belangrijk voor het wereldklimaat. Ontbossing door de mens bevordert de opwarming van het klimaat. Hoe? Het zorgt ook voor verdroging/woestijnvorming. Hoe?

11. Lees ook over de “Great Green Wall“. Dit  gaat over projecten waar men probeert woestijnvorming te stoppen en landschappen weer groen te maken door bomen aan te planten. Waar bos verdwenen is (misschien al eeuwen geleden) proberen mensen het te herstellen, ook om het klimaat ter plaatse te verbeteren. Waarom is het heel moeilijk zulke droge gebieden te herbebossen? Welke maatregelen zou men kunnen nemen om toch te slagen? Waarom zou herstel van de vegetatie kunnen zorgen voor minder migratie?

12. De rol van bomen in de waterkringloop is groter dan men tot voor kort dacht. Lees over de verrassende rol van bomen in de noordelijke waterkringloop. 

Deze bomen nemen vooral veel water op voordat de bladeren verschijnen. De verdamping door de bladeren kan dus geen rol spelen. Welke ‘kracht’ binnen de boomwortels kan dan wel zorgen voor die versterkte wateropname?