Home

Bomen zijn onmisbaar in onze steden

Categorie(ën): Stads leven, Klimaat, Health, Nieuws

Foto: Carly Ziter, een van de onderzoekers fietste door Madison met een klein weerstation op haar bagagedrager. Een sensor op haar fiets nam elke seconde haar locatie en de temperatuur op, zodat ze data opnam op een schaal van 5 meter. FOTO CARLY ZITER

De schaduw van een enkele boom kan op een hete dag al voor aangename afkoeling zorgen. Maar asl het om een klein bosje gaat voel je al een veel groter effect. Bomen spelen een grote rol in het koel houden van onze steden. Uit dit onderzoek is gebleken dat een voldoende hoeveelheid groen de temperatuur op een hete zomerdag 12° C kan verlagen. Dit effect is goed merkbaar, zelfs van straat tot straat verschillend.

We wisten al dat steden warmer zijn dan het omliggende land, maar we ontdekten dat de temperaturen ook sterk kunnen verschillen binnen de steden. Als we de temperaturen op hete zomerdagen aangenamer kunnen houden kan dat een groot verschil maken voor de mensen die er wonen en werken.” aldus Monica Turner (professor aan de University of Wisconsin–Madison in ‘Integrative Biology’ , een van de auteurs).

Nu het klimaat verandert, waardoor extreme hitte vaker zal voorkomen, werken de stadsontwikkelaars aan plannen om de steden hiervoor aan te passen. Een belangrijk middel bestaat uit organismen die al lang bestonden voor de menselijke beschavingen  begonnen. Bomen kunnen het geheime wapen vormen om de steden leefbaar te houden.

Ondoorlaatbare oppervlakken – zoals straten, trottoirs en gebouwen – absorberen de hitte van de zon overdag en geven de warmte ’s nachts weer langzaam af. Bomen zorgen niet alleen voor schaduw op deze oppervlakken maar ze geven ook water af aan de lucht wat een verkoelend effect geeft.

Om zo veel mogelijk te profiteren van dit effect moet het bladerdak minstens 40% van het oppervlak bedekken. Met andere woorden; een luchtfoto van een stadsdeel zou voor bijna de helft groen moeten zijn.

Traditioneel heeft het onderzoek zich gericht op de ‘stedelijke warmte-eilanden‘ gebaseerd op satellietbeelden die de bodemtemperatuur of de luchttemperatuur meten. Hieruit weten we al dat stadsdelen met weinig groen veel warmer zijn dan het platteland rondom. Maar in dit onderzoek, aldus Carly Ziter, konden we op een veel kleinere schaal werken, “op de plaatsen waar ons dagelijks leven zich afspeelt”.

Daaruit blijkt dat het in werkelijkheid niet gaat om een ‘hitte-eiland’ maar meer om een ‘hitte-archipel’ met kleine hete plekken afgewisseld met koelere schaduwplekken.

Om gegevens te krijgen op deze schaal moesten Ziter en haar collega’s creatief zijn. Satellietbeelden kunnen niet meten wat mensen echt voelen. Sensoren door de hele stad plaatsen was veel te duur.De oplossing vereiste alleen een sensor en twee wielen.

Tijdens de zomer van 2016 kon je Ziter door Madison zien fietsen met een klein weerstation op heer bagagedrager. Ze fietste tien verschillende routes dwars door de stad op verschillende tijden van de dag. De sensor noteerde elke seconde haar locatie en de temperatuur, dus elke 5 meter. .Bij elkaar fietste ze 600 a 700 kilometer en raakte zo in een zeer goede conditie – en verzamelde grote hoeveelheden gegevens die lieten zien hoe goed bomen de temperatuur in de stad matigen. “Een groen bladerdak doet meer dan alleen het effect van ondoorlaatbare oppervlakken opheffen.” zegt Ziter, “Overdag heeft een bladerdak een groter koelend effect op de lucht dan het opwarmend effect van het asfalt.”

Uit haar gegevens blijkt dat 40% bedekking het minimum is om de grote afkoelende werking van de bomen te verkrijgen. Het is niet genoeg om zomaar bomen te planten, we moeten goed weten hoeveel we gaan planten en waar, zegt ze, “’We zeggen niet dat een boom planten geen zin heeft, maar het is beter als jij een boom plant, en je buurman ook een boom plant en de mensen daarnaast ook.”

Om het meeste waar voor je geld te krijgen kunnen de stadsontwikkelaars het beste beginnen op de plekken waar die 40% al bijna aanwezig is. Maar ze waarschuwt dat het op de plekken moet gebeuren waar mensen leven en werken, en niet alleen in parken. Bovendien moet het niet zo zijn dat we de wijken met de minste bomen aan hun lot overlaten, meestal de buurten waar de mensen met lage inkomens leven. “We willen niet pleiten voor een politiek die de rijken rijker maakt”, voegt ze er aan toe.

Haar resultaten laten zien hoe belangrijk het is het stadslandschap zo te ontwikkelen dat de wijken in de toekomst beter leefbaar zijn. Het vereist ook samenwerking. Meestal is het zo dat de stad gaat over het planten van bomen langs de straten, een aparte dienst verantwoordelijke is voor de parken en huiseigenaren gaan over hun eigen tuinen.

Het is belangrijk dat we hieraan gaan werken want: “de bomen die we nu planten en de oppervlakken die we nu bedekken met asfalt bepalen de temperaturen in onze steden in de komende eeuw.”

Als we willen dat de plekken waar we leven in toekomstige klimaatomstandigheden aangenaam en leefbaar zijn, moet er nu iemand zijn die het opneemt voor de bomen”, aldus de onderzoekers van Wisconsin.

auteur: Adam Hinterthuer 25 maart 2019

Bron: https://www.eurekalert.org/