Bossen kunnen een sleutelrol spelen in de strijd tegen honger

Categorie(ën): Agrarische sector, Ecologie, Voedsel voor de mensheid, Nieuws, Trees

Wouden en bossen kunnen miljoenen mensen voeden

Bossen en bosbeheer zijn van wezenlijk belang voor voedselveiligheid wereldwijd  nu de grenzen van de mogelijkheden van de landbouwproductie in zicht komen. Een nieuw rapport van de International Union of Forest Research Organizations (IUFRO), het grootste netwerk van bosonderzoekers ter wereld stelt ook dat het noodzakelijk is voor kwetsbare groepen in de maatschappij toegang te hebben tot voedingsmiddelen die in bossen te vinden zijn.

“Grootschalige productie van gewassen is uiterst gevoelig voor extreme weersomstandigheden, die door de klimaatverandering vaker zullen voorkomen. De wetenschap heeft aangetoond dat voedselproductie gebaseerd op bomen zich veel beter kan aanpassen.” aldus Christoph Wildburger,  coördinator van het IUFRO’s Global Forest Expert Panels (GFEP) initiatief. “We weten al dat bossen een sleutelrol spelen in het beperken van de effecten van de klimaatverandering. Uit dit rapport wordt duidelijk dat ze ook een rol kunnen spelen in het verminderen van de honger en verbeteren van de voedingstoestand van mensen.”

“Bossen vormen vaak een veiligheidsnet in perioden van voedseltekort.” zegt  Bhaskar Vira (University of Cambridge). “In dit onderzoek laten we indrukwekkende voorbeelden zien waaruit blijkt hoe bossen en bomen de landbouwproductie kunnen aanvullen en bijdragen aan het inkomen van de plaatselijke bevolking, met name in de meest kwetsbare delen van de wereld.”

De voordelen van bomen en bossen zijn uiteenlopend – en belangrijk:

* Voedsel afkomstig van bomen is vaak rijk aan vitamines, eiwitten en andere nuttige stoffen,  en kan in uiteenlopende diëten worden gebruikt. Het ijzergehalte van de gedroogde zaden van de Afrikaanse ‘locust bean’ bomen en van rauwe cashewnoten is vergelijkbaar met of zelfs hoger dan dat van kippenvlees.

* Wild vlees, vis en insecten zijn ook belangrijke bronnen van voedsel  uit het bos. Insecten vormen met name een goedkope en ruim voorhanden zijnde voedselbron, rijk aan eiwitten, vetten, vitaminen en mineralen. Vooral in zuidoost Azië zijn veel bossen en agroforestry*) bedrijven door de plaatselijke bevolking  zo behandeld dat ze veel eetbare insecten opleveren.

* Bossen zijn ook van wezenlijk belang voor het leveren van brandhout en houtskool. In de ontwikkelingslanden zijn 2,4 miljard huishoudens afhankelijk van deze vernieuwbare energiebronnen voor koken en verwarmen. In landen als India en Nepal gebruiken zelfs de rijkere huishoudens buiten de grote steden hout of houtskool als energiebron.

*Bomen leveren ook een groot aantal ecologische diensten. Door de aanwezigheid van bos overleven bijen en andere bestuivers, die onmisbaar zijn voor allerlei voedselgewassen. Ze leveren vaak ook voer voor het vee, waardoor de bevolking vlees en melk kan produceren en ze beschermen beken en rivieren, waarin vissen leven.

Volgens het rapport is ongeveer een op de zes mensen direct afhankelijk van bos –  voor voedsel en inkomen. In de Sahel leveren bomen zelfs gemiddeld 80% van het inkomen, vooral uit de productie van shea noten. In het algemeen zijn vooral arme mensen afhankelijk van  bos: hoe armer de mensen hoe groter het aandeel van bosproducten in hun inkomen.

In Afrika, maar ook in andere gebieden ontwikkelt men middelen om de inkomens van de mensen duurzaam te maken op basis van bosproducten. In Tanzania probeert men de productie van de Allanblackiaboom te vergroten. De zaden van deze boom leveren een olie die gebruikt wordt in margarine. Een samenwerkingsverband van overheid en bedrijfsleven ontwikkelt een duurzame productie, waar de plaatselijke boeren jaarlijks honderden miljoenen mee zouden kunnen verdienen.

“Mensen blijven honger lijden, niet door gebrek aan voedsel, maar door te weinig toegang tot het aanwezige voedsel en zeggenschap over de productie. We moeten de lokale bevolking meer controle geven over hun eigen voedsel,” zegt Bhaskar Vira. ” Betere  eigendomsrechten en meer rechten voor vrouwen, die steeds meer verantwoordelijk zijn voor de voedselproductie, zijn de sleutels tot duurzame vermindering van de wereldwijde armoede.”

Bossen zijn niet de oplossing voor het wereldvoedselprobleem. Maar ze spelen een vitale rol door de agrarische productie aan te vullen. Dit is vooral van belang als de voedselvoorziening bedreigd wordt door droogte, onbetrouwbare prijzen, gewapende conflicten en andere crises .De link tussen bos en boerderij betekent ook dat de achteruitgang van de bossen de voedselveiligheid bedreigt. Het rapport meldt ook dat de uitbreiding van het landbouwgebied oorzaak is van 73% van het wereldwijde verlies aan bossen.

Het onderzoek is onderdeel van de afronding van de ‘Sustainable Development Goals’ van de VN, bedoeld om wereldwijd armoede en honger uit te bannen. Het rapport lever ook nuttige inzichten in wat de VN kan  doen in het kader van de ‘Zero Hunger Challenge’, die ernaar streeft om in 2015 over de hele wereld honger uit te bannen.

*) agroforestry, lees hierover Agroforestry wat is dat?