Evolutie door natuurlijke selectie – door mensen

Categorie(ën): Ecologie, Voedsel voor de mensheid, Nieuws

Recent onderzoek (2008) wijst uit dat jagen en verzamelen (waaronder ook het vissen valt) grote invloed heeft op de prooisoorten van de mens. 29 soorten werden onderzocht, deze werden onder invloed van menselijke jacht en visserij gemiddeld 20% kleiner en 25% eerder geslachtsrijp. De onderzoekers keken o.a. naar vissen, schelpdieren (Patella), slakken, wilde schapen en de kariboe, en naar twee soorten planten: de sneeuwlotus uit de Himalaya en de Amerikaanse ginseng. Alle gemeten wilde soorten die door de mens gevangen of verzameld worden, vertoonden hetzelfde patroon: niet meer zo groot worden als voorheen en op jongere leeftijd beginnen met de voortplanting.
Mensen vangen het liefst grote prooien, terwijl andere predatoren juist de kleine en zwakke prooi pakken: een hert met een groot gewei maakt meer indruk dan een klein hertje dat een beetje kreupel is.
De mens als predator speelt een grote rol in de huidige evolutie.
Dieren die zich op jonge leeftijd voortplanten, produceren als regel minder nakomelingen. Als wij, mensen, doorgaan met het verwijderen van de grootste individuen uit populaties, verminderen we de veerkracht van die populaties en dragen we bij aan het verdwijnen ervan – ook als we ons aan vangstquota houden.

Visserij

Het probleem speelt vooral in de visserij. Soorten zoals de kabeljauw zijn al eeuwen lang door de mensen bevist, maar door de moderne technieken zijn sommige populaties vrijwel verdwenen, en in andere populaties is de maximale maat een stuk kleiner dat vroeger,
Allerlei onderzoeken hebben laten zien zien dat veel vissoorten worden overbevist en dat grote exemplaren van veel soorten zeldzaam zijn geworden. Het is algemeen bekend, dat er wordt overbevist, maar dit gaat niet over de aantallen. Er zijn regels over de maaswijdte van netten om te kleine vissen te beschermen, maar nu blijkt dat we de kenmerken en de overlevingskans van soorten in gevaar brengen. Maatregels om de jonge dieren te sparen werken op de lange duur averechts. Jagers wordt gezegd dat ze de kleinere dieren moeten laten lopen, maar dat is in tegenstelling tot de natuurlijke gang van zaken. We zien nu wat het gevolg is.

Dat selecte snel tot veranderde populaties kan leiden is al gebleken uit proven waar men dieren met specifieke kenmerken isoleerde en zich onder gecontroleerde omstandigheden liet voortplanten. Na weinig generaties waren er al duidelijke verschillen. Er is tot nu toe nog slects een onderzoek waarin ook werd gekeken naar moleculaire veranderingen in wilde vissen onder druk van de visserij.

Hoe nu verder?

Dat we door evolutionaire veranderingen in korte tijd populaties kunnen veranderen is groot nieuws voor genetici, populatiebiologen en ecologen. Het is belangrijk voor vissers, maar ook voor iedereen die graag vis eet.. Gezien de weinige aandacht die aan het verschijnsel is besteed, kunnen we het wel het meest vergeten verhaal uit de milieukunde van het laatste decennium noemen.

We zouden een experiment kunnen opzetten om te kijken of het verhaal klopt. Bijvoorbeeld door de gewoonten van de visserij te veranderen (zee-reservaten instellen, visquota beperken, meer duurzame vismethoden) om na te gaan of we het proces kunnen omkeren en weer voor een populatie kunnen zorgen waarvan het genoom lijkt op wat het vroeger was. Is dat mogelijk? Uit recent onderzoek blijkt dat herstel heel langzaam zal verlopen. Maar wetenschap is leuk en misschien zullen we mooie verrassingen tegen komen.