Goede bedoelingen, maar slechte gevolgen

Categorie(ën): Ecologie

Het beschermen van bossen kan de graslanden teniet doen

Tropische graslanden worden vaak behandeld als bossen

Bomen absorberen CO2 en leggen koolstof vast. Als bossen worden gekapt gaan grote hoeveelheden koolstof verloren en komen als broeikasgas CO2 in de lucht. Dus waarom zouden we niet zoveel mogelijk bomen planten? Een recent onderzoek van Dr. Kate Parr en haar team ( University of Liverpool) laat zien dat dat niet altijd juist is: het planten van steeds meer bomen door internationale herbebossingsprogramma’s doet zelfs schade aan tropische graslanden, waar endemische soorten groeien, en die de mens unieke ecosysteemdiensten verlenen.

Tropische graslanden (Tropical Grassy Biomes, TGBs) worden gekenmerkt door grote aantallen grassoorten die natuurbranden kunnen overleven en  die bij voorkeur in droge klimaten leven. Volgens een onderzoek van Parr in Trends in Ecology and Evolution, gebeurt het steeds vaker dat graslanden als bossen worden beschreven en opgenomen worden in internationale programma’s voor herbebossing. Dit kan leiden tot foutief beheer.

“Terwijl men algemeen aanneemt dat meer bomen altijd beter is in tropische wouden, hoeft dit niet te kloppen voor tropische graslanden.” zegt Parr. “Daarom moeten de internationale programma’s voor natuurbehoud en -herstel zoals het Clean Development Mechanism (CDM) van de VN en Reducing Emissions and Deforestation Forest Degradation (REDD+) beter bekeken worden als ze op graslanden worden toegepast.”

Deze programma’s zijn bedoeld om de CO2-uitstoot te verminderen door geld te geven voor het vasthouden van koolstof door herbebossing en het stoppen van ontbosing. In deze programma’s worden bossen beschreven aan de hand van criteria als oppervlak, dichtheid van de begroeiing en hoogte van de bomen. Hierbij wordt niet gekeken naar functionele factoren, zoals vegetatietype, die biomen karakteriseren.

De structuur van tropische graslanden kan veel lijken op die van open bossen doordat de dichtheid van de bomen sterk kan variëren afhankelijk van de regenval. Zo kunnen graslanden met bomen worden beschreven – en behandeld – als bos.

Tropische graslanden en bossen vragen een heel verschillend beheer. Bosbeheer vergt bijvoorbeeld het bestrijden van branden, terwijl graslanden vaak juist met enige regelmaat afgebrand moeten worden om de unieke diversiteit in stand te houden. Als tropische graslanden niet geregeld afbranden dreigt de invasie van vreemde soorten.

Het onderdrukken van vuur heeft al geleid tot de overgang van graslanden naar bossen – en dat in enkele decennia. Dit blijkt uit onderzoek aan savannen in noord Australië en Brazilië, maar ook uit computersimulaties van de ecosystemen.

Het beschrijven van graslanden als bos wordt ook bevorderd door financiële belangen: zo komen gebieden in aanmerking voor steun uit het programma REDD+. Tropische graslanden dienen als weidegronden voor vee. Dit maakte ze waardevol voor heel wat plaatselijke gemeenschappen overal ter wereld.. Ze leveren ook water voor de mensen doordat grasland veel water kan opnemen en geleidelijk afgeven zodat beken en rivieren blijven stromen. Verder hebben ze een enorme ondergrondse biomassa, waarin naar schatting 15% van de koolstof op de wereld is opgeslagen.

“De bijzondere evolutionaire histories en de waardevolle biodiversiteit van deze gebieden moet door natuurbeschermers en politici ingezien worden,” aldus Parr. “De grote omvang van de tropische graslanden en de afhankelijkheid van het welzijn van mensen ervan maken dat er meer onderzoek nodig is en deze gebieden meer aandacht moeten krijgen dan nu het geval is.”

Tropische graslanden kunnen sterk verschillen in soortensamenstelling