Ecologische landbouw hoeft niet minder op te brengen

Categorie(ën): Agrarische sector, Voedsel voor de mensheid

Meer diversiteit in gewassen is goed voor de biodiversiteit, zonder de opbrengsten kleiner te maken. Dit blijkt uit een internationaal onderzoek waarin 42 000 voorbeelden van landbouwsystemen met meer diverse of eenvoudigere praktijken.

Diversificatie betekend bijvoorbeeld het kweken van verschillende gewassen in wisselbouw, of in stroken van verschillende soorten, minder grondbewerking, het toevoegen van organische bodemverbeteraars die het bodemleven verrijken en het  aanleggen of herstellen van een soortenrijke  habitat in het landschap rond de akker.

” De trend is  dat we over de hele wereld de grote landbouwsystemen vereenvoudigen,” aldus Giovanni Tamburini van de Zweedse Universiteit van Landbouwwetenschappen en leider van het onderzoek. “We kweken monoculturen op steeds grotere velden in eenvormige landschappen. Uit ons onderzoek blijkt dat diversificatie de negatieve gevolgen op het milieu en op de productie zelf  kan omzetten in positieve.”

We moeten de voordelen vergroten en nadelen verkleinen

Het onderzoek is gebaseerd op 5188 studies waarin in totaal 41 946 vergelijkingen werden onderzocht tussen landbouwsystemen die meer diversiteit kenden of juist eenvoudiger waren. De opbrengsten waren in het algemeen vergelijkbaar of zelfs groter in de diversere systemen. De grotere biodiversiteit was gunstig voor de bestuiving en regulering van plagen door natuurlijke predatie. ook de  waterhuishouding  was beter en de bodemvruchtbaarheid bleef beter in stand. De diversificatie had echter wel uiteenlopende effecten op de klimaatregeling.  In sommige gevallen werden meer broeikasgassen uitgestoten.

“Door zoveel data bijeen te brengen laat dit werk  overduidelijk zien dat meer diverse landbouwpraktijken  veel mogelijkheden bieden om de productiviteit in stand te houden en tegelijk de milieuschade te verminderen en de biodiversiteit en ecosysteemdiensten in stand te houden.” zegt Claire Kremen van de University of British Columbia en medeonderzoeker.

“Maar we moeten deze technieken afstemmen op specifieke gewassen en gebieden, en de voordelen zo groot mogelijk maken en de nadelen die ook kunnen optreden verkleinen. Er moet veel meer geïnvesteerd worden om deze gediversifieerde systemen te ondersteunen door onderzoek en ondersteuningsprogramma’s.”

We nemen aan dat grotere biodiversiteit een grotere opbrengst geeft en betere ecosysteemdiensten zoals bestuiving, plaagbestrijding door natuurlijke vijanden, betere opname van nutriënten, betere waterkwaliteit en beperking van de klimaatverandering door vastleggen van koolstof .Hoewel er al veel onderzoek hierover is gedaan, is er nog niet eerder een samenvattend onderzoek naar de gevolgen van diversificatie gedaan. Bovendien is er vooral gekeken naar de diversificatie van de gewassen en de wilde planten,  naar de diversificatie van bodemorganismen is zelden gekeken.

“Een belangrijke volgende stap is het vaststellen welke praktijken en omstandigheden positieve of negatieven klimaateffecten hebben, en de praktijken die een negatief effect hebben te vermijden” zegt Sara Hallin van de Zweedse Universiteit voor Landbouwwetenschappen en mede-auteur.

Onderzoeken waar gekeken was naar opbrengst in combinatie met een of meer ecosysteemdiensten waren en niet zo veel, maar toch genoeg om het voorkomen van win-win situaties en situaties waar de effecten tegen elkaar opwegen, of juist in beide opzichten negatief zijn te analyseren. In 63% van de gevallen was er een win-win situatie met betrekking tot opbrengst en een andere gunstige factor, maar alle andere mogelijke uitkomsten ( dus  in de verhouding tussen opbrengst en ecosysteemdiensten) kwamen voor.

Veel van de onderzochte diversificatiepraktijken bestaan al, maar ze kunnen breder worden toegepast in op de akker en daarbuiten worden toegepast

Hoe kunnen we onze landbouwsystemen diverser maken?

Er zijn veel manieren om de diversiteit te vergroten, op de akker en daarbuiten. Bedrijven kunnen nieuwe gewassen gaan telen in wisselbouw, of verschillende gewassen gaan teken op dezelfde akker in strokenbouw. Bloeiende soorten kunnen stuifmeel en nectar leveren voor bestuivende insecten en soorten die andere insecten bestrijden (zoals sluipwespen). Boeren kunnen ook de biodiversiteit onder de grond bevorderen door oogstresten onder te ploegen en mest toe te voegen, of verstoring van het bodemleven te verminderen door minder grondbewerking.

Bron: The University of British Columbia, November 2020

Lees ook: Denk goed na voor je biologisch boeren ophemelt

En ook dit: meer dan we denken wordt  door veel boeren al duurzamer gewerkt