Biodiversiteit herstellen na ontbossing: boom voor boom
Categorie(ën): Agrarische sector, Ecologie, Trees
Groot of klein?
Onderzoekers zeggen dat het mogelijk is biodiversiteit te herstellen en de opbrengst voor boeren te verbeteren door zorgvuldig kleine gebiedjes met een diverse begroeiing aan te leggen.
Al jaren woedt er een debat over de vraag of het beter is natuur te beschermen of landschappen te herstellen door een groot gebied aan te pakken of meerdere kleine gebiedjes te verbeteren.
Onderzoek in een ontbost gebied in de Amazone laat zien dat kleinschalige zorgvuldig geplande ingrepen effect kunnen hebben. Het team bestond uit specialisten op verschillende terreinen.
Boerenland dat al 50 jaar ontbost is
Het onderzoek gebeurde in Caqueta, Colombia, in een streek waar het oerwoud al 50 jaar geleden gekapt was. Auteur Karolina Argote (Mediterraan Instituut voor Biodiversiteit en Ecologie (IMBE) Marseille, Frankrijk) legt uit dat de eerste indruk was, dat het niet zou lonen om dit gebied te herstellen. Maar in nauwe samenwerking met de boeren die daar vooral koeien hielden, wist men plannen te ontwikkelen om de resten van de oorspronkelijke begroeiing, zoals de vegetatie langs de rivieren en andere resten van het oerwoud, met elkaar de verbinden, waardoor zowel de boeren als de biodiversiteit er op vooruitgingen.
“We weten dat het niet mogelijk is deze ecosysteemresten in een keer te herstellen: herstel vergt niet alleen tijd en geld, maar ook boeren die zich sterk betrokken voelen bij het herstel van de oorspronkelijke ecosystemen. Wat nodig is, is wetenschappelijk bewijs dat deze kleine ingrepen op hun bedrijf effect hebben op het landschap en de planten- en dierenpopulaties weer onderling verbinden, ” zei Argote.
Lange termijn planning: boom voor boom
Argote zei ook dat het verminderen van de verbrokkeling van de vegetatie en het verbeteren van de verbindingen tussen gebiedjes de sleutel vormen voor het behoud van natuur in het Amazonegebied. Een benadering die uitgaat van ‘boom voor boom’ is noodzakelijk om de plaatselijke gemeenschappen erbij te betrekken en afspraken met ze te maken om natuurlijke habitats op hun land te beschermen en nieuwe aan te leggen om de restjes oerwoud op hun land met elkaar te verbinden en te beschermen.
“We hebben geen bewijs dat de kleinere en grotere zoogdieren het daar nu beter doen, maar we weten wel dat we meer vogels, vooral trekvogels, zien,” zegt Argote
In het begin was het niet makkelijk om deze herstelprocessen op gang te krijgen in deze streek, waar vooral extensieve veeteelt wordt bedreven. Maar de laatste jaren is duidelijk geworden dat ‘silvopastorale systemen’ [1] heel goed werken bij het herstel van deze verbrokkelde ecosystemen heel goed werken.
We weten bijvoorbeeld dat silvopastorale systemen
- hittestress voor de koeien verminderen waardoor de dieren zich beter voelen en meer produceren,
- de waterkwaliteit verbeteren en de wilde dieren meer kans bieden,
- de bodem beschermen tegen erosie door water en wind en meer organisch materiaal aan de bodem toevoegen, dus bodemverbetering,
- de productiviteit en het welbevinden van de plaatselijke (mensen)gemeenschappen verbeteren.
Het onderzoek ondersteunt herstel in de streek
Dit onderzoek is deel van een project dat de autoriteten en de boeren wil steunen door wetenschappelijke argumenten aan te reiken voor een duurzamer beheer, aanpassing aan klimaatverandering en verbetering van de ecosysteemdiensten[2] voor de boeren.
De onderzoekers wisten welke soorten ze het best konden zaaien of planten, met name inheemse soorten. Groentesoorten vooral peulvruchten, voedergewassen en bomen die bruikbaar hout opleveren behoorden tot de oplossing voor ieder boerenbedrijf. In elk bedrijf hielp de boer bij het ontwerp, alles werd samen met hen gedaan. Ook werden er overeenkomsten met de boeren gesloten waarin ze beloofden de bos-resten en de vegetatie aan de waterkant te beschermen.
Bron: alliance biodiversity & ciat December 2022
Duurzame landbouw
Een natuurlijker manier van landbouwen is nodig om de biodiversiteit te redden, aan te passen aan de klimaatverandering, en het bestrijden van de klimaatverandering, bijvoorbeeld door “boslandbouw”, meer bekend als agroforestry
Lees ook over het belang van diversiteit van insecten vooral bijen
Minder diversiteit betekent ook minder kwaliteit van ecosystemen als geheel
[1] Silvopastorale systemen: het combineren van veeteelt en bomen
[2] Ecosysteemdiensten zijn de bijdragen van ecosystemen aan voordelen voor de mens die bijdragen aan de economie en andere activiteiten.