Hoe unieke soorten ontstonden op een snelgroeiende berg

Categorie(ën): Klimaat, Ecologie, Nieuws

Wat gebeurt er als planten en dieren in een ander klimaat terecht komen? Hoe een snelgroeiende berg op Borneo een bijzondere evolutie in gang zette.

In 2012 ging een groep onderzoekers van Naturalis Biodiversity Center samen met Maleisische collega’s naar Maleisisch Borneo om de unieke flora en fauna op de berg Gunung Kinabalu te onderzoeken. Ze verzamelden in twee weken tijd op 37 locaties op en rond de berg tienduizenden planten, dieren en paddenstoelen, waaronder varens, mossen, orchideeën, slakken, wormen, insecten, spinnen en kikkers. Ze kwamen terug met een schat aan unieke vondsten. Over 66 nieuw ontdekte soorten is al gepubliceerd maar volgens expeditieleider Menno Schilthuizen zullen er nog meer volgen. De ontdekkingen betreffen soorten die nergens anders ter wereld voorkomen.

Nieuwe soorten ontdekken is uiteraard de natte droom van elke bioloog, maar de wetenschappelijke waarde van de expeditie gaat verder dan dat. Het DNA van de soorten onthult een bijzonder verhaal over de evolutie die op de berg heeft plaatsgevonden. De berg is de afgelopen zes miljoen jaar in relatief korte tijd ontstaan door een ondergrondse bel met vloeibaar gesteente. Alle organismen die daar leefden kwamen dus op steeds grotere hoogte terecht en daardoor in een steeds kouder klimaat. Overigens groeit de berg nog steeds en moeten de soorten zich nu nog steeds aan het veranderende klimaat aanpassen.

De onderzoekers ontdekten dat de planten, dieren en andere organismen daar evolutionair gezien ‘jonger’ zijn dan de Kinabaluberg zelf. Soorten die evolutionair even oud zijn als de berg zelf hebben de klimaatverandering als gevolg van de groei van de berg blijkbaar niet overleefd. De unieke soorten die nu wel op de berg leven zijn te verdelen in twee groepen. Een deel is komen aanwaaien uit ver afgelegen gebergten in Azië zoals de Himalaya. Dat zijn soorten die al aangepast zijn aan de koelere leefomgeving. De andere unieke soorten stammen af van lokale soorten die voorkomen op lager gelegen heuvels en die geëvolueerd zijn tot soorten die kunnen overleven in de kou hoog op de berg.

Schilthuizen: ‘Onze resultaten laten zien dat tropische flora en fauna zich niet makkelijk kan aanpassen aan een sterk veranderend klimaat.’ Geen geruststellende conclusie gezien de snelle klimaatverandering die momenteel wereldwijd gaande is.

door: Corlijn de Groot (NPO)

Bron: NPOwetenschap 14-8-15