Casus: Even tanken
Categorie(ën): Casussen, Ecologie, Duurzame energie
“Alles is ingepakt. De koffers liggen in de auto, de hond is naar de oppas. Milan trekt de deur achter zich dicht. Eindelijk, vakantie! Hij gaat naast zijn vader in de auto zitten, de tomtom is geinstrueerd. Ze moeten alleen nog even tanken.
Net buiten het dorp ligt een tankstation, weet Milan, een Shell-station. Maar als zijn zusje hoort waar hij wil tanken, veert ze op van de achterbank. Shell! Dat is vervuiling in Nigeria, de Brent Spar! Milan zucht. Zijn zusje is hardcore Greenpeace-fan.
Bij alles wat hij doet, zeurt ze over milieuvervuiling en broeikaseffect. Hij heeft echt geen zin om een ander tankstation te zoeken. Bovendien: misschien zijn andere oliemaatschappijen nog wel erger dan Shell. En doet Shell niet ook iets met duurzame energie?
Europa kent strenge regels als het gaat om milieuverontreiniging. Sommige bedrijven ontvluchten die strenge regels en verplaatsen de meest vervuilende takken van hun bedrijf naar landen die minder streng zijn. Of ze lappen de regels gewoon aan hun laars.
Shell is berucht op dit gebied. In de jaren negentig is Shell betrokken bij enkele grote schandalen. In Nigeria is Shell een van de bedrijven die opereren in het gebied van de Ogoni. Protesten van dit volk tegen de vervuiling en uitbuiting door de oliebedrijven werden door de Nigeriaanse regering neergeslagen. Enkele actievoerders zijn later geëxecuteerd.
In 1995 kwam Shell in opspraak omdat het de Brent Spar, een verouderd olieplatform, in de Atlantische Oceaan wilde laten zinken. Na hevige protesten en een boycot door het publiek besloot Shell af te zien van zijn plannen. Later kwam de milieubeweging, die het protest in gang had gezet, in opspraak: de risico’s van het aan land brengen van de Brent Spar zouden misschien nog groter zijn dan die van het afzinken. Die dingen zijn niet zo eenvoudig als ze lijken.
Shell lijkt intussen te hebben geleerd van alle protesten. Het bedrijf investeert bijvoorbeeld in een heus windmolenpark in de Noordzee (http://www.noordzeewind.nl/). Maar daarmee zijn nog niet alle problemen voorbij. Begin 2006 bepaalde een Nigeriaanse rechtbank dat Shell een boete moest betalen aan de Ijaw-bevolking in Nigeria vanwege de vervuiling in de Niger-delta.
Wat is het ware gezicht van de multinational?
Vragen:
Kies een van de schandalen waarbij Shell betrokken is geweest. Dat kan een van de hierboven beschreven schandalen zijn, maar je mag ook zelf een ander voorbeeld zoeken.
- Leg uit wat er aan de hand is of was in het betreffende gebied.
- Welke partijen waren er, behalve Shell, nog meer betrokken bij het schandaal? Dat kunnen andere (lokale of internationale) bedrijven zijn, maar ook overheden etc.
- Denk je dat het bedrijf in Nederland op dezelfde manier had kunnen handelen? Leg uit.
Shell is een (deels) Nederlands bedrijf. - Kies één van de volgende stellingen. Verdedig je standpunt.
Nederland moet zijn verantwoordelijkheid nemen en strenger optreden tegen Nederlandse bedrijven die in het buitenland de regels overtreden.
Nederland heeft niks te maken met Nederlandse bedrijven die in het buitenland de regels overtreden.
Natuurlijk zijn er meer Nederlandse of Europese bedrijven die betrokken zijn bij milieuproblemen in het buitenland. De meeste van die bedrijven – ook Shell – zeggen veel aandacht te besteden aan ‘het milieu’ en ‘duurzaam produceren’. - Houd de activiteiten van Shell op het gebied van duurzame energie tegen het licht. Investeert het bedrijf echt in schonere energie, of is dat alleen een verkooppraatje?
- En milieuorganisaties, vertellen die altijd de waarheid?
In een andere casus (“de ecologische vluchteling“) kun je zien dat milieuproblemen en vluchtelingen met elkaar te maken hebben. Klimaatveranderingen en milieuverontreiniging kunnen mensen uit hun land verjagen. Soms spelen we allemaal een rol spelen bij die problemen – bijvoorbeeld doordat we producten kopen van de bedrijven die de problemen veroorzaken. - Kijk nog een keer naar vraag 4. Is je standpunt inmiddels veranderd? Of versterkt?
Tenslotte de belangrijkste vraag: - Hoe kunnen we ervoor zorgen dat bedrijven, hier én in het buitenland, ophouden met vervuilen?
Moeten we bedrijven als Shell bestrijden?
Of liever proberen ze tot beter gedrag te stimuleren?
links:
Milieudefensie probeert milieuproblemen aan te pakken. Op de website vind je informatie over bedrijven die in het buitenland betrokken zijn bij milieuproblemen.
Het is goed om ook kritisch te blijven kijken naar de acties van milieuorganisaties. Soms lijkt de actie en de publiciteit beloangrijker dan het doel. lees bijvoorbeeld: www.nrc.nl/W2/Nieuws/2000/01/25/Rtv/01.html . (Recensie van de documentaire “Een geschenk uit de hemel, de slag om de Brent Spar” van Kees de Groot van Embden.)