Home

Eventuele problemen

Doel van het project: leerlingen worden zich bewust van de invloed die zij hebben op de leefomgeving van mensen elders en/of later. Het concept van een ‘voetafdruk’ is bedacht om dat bewustzijn op een beeldende manier te ondersteunen. Een voetafdruk wordt veroorzaakt door lopen; als je anders loopt, ziet je voetafdruk er anders uit. Een voetafdruk kan op verschillende plaatsen terechtkomen, groter of kleiner zijn en langer of minder lang blijven staan. Hetzelfde geldt voor leven. Je oefent op allerlei manieren invloed uit op mensen elders en/of later. Direct, door bijvoorbeeld souvenirs te kopen in Thailand, of indirect, door bijvoorbeeld het milieu te vervuilen. Daarover kun je nadenken en misschien eens iets doen of laten.

Bij het testen van het lesmateriaal in de klas liepen wij tegen een paar problemen aan:

1. Uitgekauwd

Leerlingen hebben al vaak van alles over duurzame ontwikkeling gehoord, en ze weten heel goed hoe het allemaal hoort. Dat heeft twee gevolgen:

  • Onwil om alweer met dit uitgekauwde onderwerp aan de gang te gaan
  • Het gevoel alles al te weten en niets meer te kunnen leren.

Bij elkaar levert dat een ongemotiveerde, verveelde houding op. De casussen proberen hierop al in te spelen, maar het is belangrijk dat ook de docent goed oplet. Zet bijvoorbeeld de discussie op scherp door gangbare correcte opvattingen in twijfel te trekken. ‘Wie ben jij eigenlijk, dat je iemand die honger heeft, verbiedt beschermde dieren te verkopen?’ ‘Is zo’n milieu-top in Johannesburg eigenlijk niet alleen maar slecht, als iedereen er met het vliegtuig heen gaat?’ ‘Hoe moet een Thais gezin aan geld komen als de kinderen niet meer in sweatshops mogen werken?’ ‘Als je alles correct wil doen, mag je helemaal NIETS meer eten!’‘En wie bepaalt eigenlijk dat het milieu belangrijker is dan veel geld verdienen?’

2. Duurzaam = milieu

Zeker als u de modulen bij biologie behandelt, beperken leerlingen het onderwerp vrijwel altijd tot ‘milieu’. Het doel is echter dat leerlingen zich bewust worden alle soorten invloeden op mensen elders en later. Milieu is een aspect van het leven van anderen, maar zeker niet alles. Probeer de leerlingen het onderwerp ook van de sociale en economische kant te laten bekijken.

3. Probleem van iemand anders

Leerlingen kennen de theoriën over wat goed en slecht is vaak heel goed en staan er vaak ook achter. Het milieu is belangrijk, de derde wereld ook. Dit is de zogenaamde ‘muur van begrip’. Overal achter staan en vinden dat je er iets aan moet doen, is echter niet hetzelfde als er echt iets aan doen. Donateur zijn van Novib is niet hetzelfde als opletten bij welke winkels je koopt. Een milieu-organisatie oprichten is niet hetzelfde als proberen zo weinig mogelijk te vliegen. Probeer met prikkelende vragen door die muur heen te breken. Komt het milieu er bijvoorbeeld beter voor te staan als de hele wereld lid wordt van Greenpeace?

Bovendien staan milieu en ontwikkelingssamenwerking nog wel eens op gespannen voet. Dan zul je toch moeten kiezen TEGEN een van de twee.

Daarnaast hebben leerlingen vaak het idee dat zij niets kunnen doen, en dat de problemen te groot zijn. Deels is dat zo, maar er zijn genoeg voorbeelden die het tegenovergestelde laten zien: Shell heeft bijvoorbeeld, na uitgebreide publieksprotesten en teruglopende cijfers, een uitgebreid duurzaamheidsprogramma opgezet. Albert Heijn heeft steeds meer biologische producten in de winkel, omdat er vraag naar is. Je kunt altijd iets doen, al is het soms klein. Probeer duidelijk te maken dat we echt niet allemaal tropenarts hoeven te worden. Hoewel dat natuurlijk wel leuk zou zijn.