Home

Graslanden, de les

Categorie(ën): Agrarische sector, Ecologie, Thematische lessen

De grote ecosystemen waar mensen in leven (afgezien van steden) zijn vooral bossen en graslanden. Onze soort ontstond op graslanden en leefde daar zo’n twee miljoen jaar. Nu zijn veel graslanden omgezet in landbouwgebieden (bossen ook trouwens). Mensen lijken zich meer zorgen te maken over het verlies van bossen dan van graslanden. Is dat terecht?

Op deze site vind je een aantal artikelen over graslanden, het verlies ervan en over het belang van bescherming ervan. Je kunt die teksten lezen en de onderstaande vragen beantwoorden om meer te leren over het belang van en de problemen rond graslanden.

Het is bij elkaar veel tekst. Je kunt de klas in groepjes verdelen, elk groepje neemt een tekst voor zijn rekening, beantwoord de vragen,  verdiept zich in het probleem, en presenteert het resultaat voor de klas.

Of je kunt een uitgebreider onderzoek doen over graslanden (idee voor je profielwerkstuk misschien?). En bijvoorbeeld een artikel schrijvern voor de schoolkrant, de plaatselijke krant, of iets anders – om mensen beter bewust te maken van het belang van goede graslanden.

Bloeiende weiden zijn goed voor mensen!

Hoe meer er wriemelt, kruipt en vliegt hoe beter voor de mensen. Een soortenrijk ecosysteem met soorten van alle niveaus van de voedselketen levert meer ecosysteem-diensten, dan een soortenarme wei.

Lees de tekst Bloeiende weiden

Vragen:

1. Wat bedoelen we met ecosysteemdiensten’?

2. In de moderne landbouw zijn er heel weinig bloeiende planten te vinden in de weilanden. Waarom hebben boeren het liefst weiden die hooguit een of een paar grassoorten bevatten?

3. Hoe ziet de voedselketen van zo’n moderne weide eruit? En hoe kan de voedselketen van een bloemrijke weide eruit zien? Maak van elke een schematische tekening.

Lees de tekst ‘Minder biodiversiteit etc

Vragen:

4. Wat bedoelen we met de productiviteit van een plant?

5. Wat wordt bedoeld met ‘resource acquisition’ van planten? Wat zijn die resources? Hoe kan dit beïnvloed worden door de diversiteit van het ecosysteem?

6. Moderne weilanden zonder wilde bloemen, dat hebben de boeren graag, omdat ze productiever zijn. Welke productiviteit bedoelen de boeren en welke wordt bedoeld in de tekst?

7. Verlies van biodiversiteit en armoede hebben met elkaar te maken. Hoe zit dat?

Lees de tekst: ‘Kunstmest’

Vragen:

8. Waarom is kunstmest ‘iets goeds’?

9. Biologische boeren weigeren kunstmest te gebruiken. Zij vinden het dus niet ‘iets goeds’. Waarom is kunstmest ook ‘iets slechts”?

10. Stikstof is het belangrijkste element in kunstmest. Waardoor verdwijnt stikstof vaak uit de stikstofkringloop?

11. Wetenschappers vertellen ons dat 2 miljard mensen op aarde leven dankzij kunstmest. Kunstmest werd uitgevonden aan het einde van de 19de eeuw. Hoe konden mensen voor die tijd dan overleven??

12. Wij mensen kunnen dus niet (meer) zonder kunstmest. Wat moet er gedaan worden om de biodiversiteit te beschermen en tegelijk voldoende voedsel te produceren?

Lees de tekst: Goede bedoelingen maar slechte gevolgen

Tropische graslanden (Tropical Grassy Biomes or TGBs) bestaan vooral uit grote aantallen wilde grassen, die goed tegen afbranden kunnen en het vaak juist nodig hebben af en toe af te branden. Deze horen vooral thuis in droge klimaatomstandigheden. Er groeien als regel ook bomen. Het is vaak niet erg duidelijk of een gebied een open woud is of een grasland met wat bomen. Er zijn allerlei internationale programma’s voor herbebossing, die mensen stimuleren bomen te planten. Hierdoor worden graslanden beschadigd, met name de typen die regelmatig afbranden nodig hebben.

Vragen:

De plaatselijke bevolking is vaak helemaal niet blij met deze herbebossingsprogramma’s zoals REDD+.

13. Kun je bedenken waarom ze daar niet blij mee zijn? Leg uit.

14. Hoe kan vuur goed zijn voor een ecosysteem?

Lees ook: Het bos kent geen middenweg

Vragen:

15. Tropische graslanden (TGB’s) komen voor in streken waar het te droog is voor bos. Hoe komt het dat grassen beter kunnen overleven met weinig neerslag dan bomen?

16. Waarom houden internationale programma’s zich vooral bezig met herbebossing?

17. Een belangrijke reden waarom mensen bossen willen is het feit dat bossen veel koolstof kunnen vastleggen. Maar natuurlijke graslanden doen dat ook (vooral in een dikke humuslaag). Graslanden die gebruikt worden voor voedselproductie doen dat niet. Waarom niet?

18. Waarom is het niet altijd makkelijk vast te stellen of een bepaald landschap een open woud is of een savanne met hier en daar wat bomen?

19. Hoe kunnen graslanden de plaatselijke bevolking voeden? En bossen?

20. De eerste mensen leefden op de savanne van oostelijk Afrika. Ze waren jagers-verzamelaars. Waar kunnen we nu nog jagers-verzamelaars vinden in hetzelfde soort landschap? Denk je dat ze echt nog net zo leven als onze verre voorouders? Leg uit waarom wel/niet.

21. Zoek uit wat voor ecosysteem er was op de plek waar jij woont, voordat er huizen werden gebouwd, etc. Was het bos, grasland of nog wat anders? Hoe en waarvan leefden mensen in jouw streek voordat er ‘beschaving’ kwam?

Lees ook onderstaande artikelen, voor nog  meer aspecten van dit probleem:

Africa’s Great Green Wall

Bossen kunnen een sleutelrol spelen in de strijd tegen honger